ဒီနေ့ခေတ်မှာ နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေအတွက် စိုးရိမ်မှုတွေလည်း များလာပါတယ်။ Facebook, Instagram, Gmail အစရှိတဲ့ platform တွေမှာ ကိုယ့်ရဲ့ data တွေ ဘယ်လိုအသုံးပြုခံရမလဲဆိုတာကို စဉ်းစားမိကြမှာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာ ကိုယ့်ရဲ့အချက်အလက်တွေကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲဆိုတဲ့ အချက်လေးတွေကို ပြောပြပေးသွားမှာပါ။
၁. ခိုင်မာတဲ့ Password တွေကို အသုံးပြုပါ။
Password ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ အကောင့်တွေကို အခြားသူတွေ မဝင်ရောက်နိုင်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ သော့တစ်မျိုးပါပဲ။ ခိုင်မာတဲ့ Password ဆိုတာ အနည်းဆုံး စာလုံး ၁၂ လုံးပါဝင်ပြီး အက္ခရာကြီး၊ အက္ခရာသေး၊ နံပါတ်နဲ့ သင်္ကေတတွေ ရောစပ်ထားတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ ပြီးတော့ တစ်ခုချင်းစီအတွက် မတူညီတဲ့ Password တွေကို အသုံးပြုပေးပါ။
၂. Two-Factor Authentication (2FA) ကို အသုံးပြုပါ။
2FA ဆိုတာ Password အပြင် နောက်ထပ် တစ်ဆင့် အတည်ပြုခြင်းကို ထပ်ထည့်ခြင်းပါ။ ဥပမာ - SMS နဲ့ ကုဒ်နံပါတ် ပို့လာတာမျိုး၊ Authenticator app ကို အသုံးပြုတာမျိုးတွေပါ။ ဒီလိုမျိုး 2FA ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် ကိုယ့်ရဲ့ အကောင့်ကို ပိုပြီး လုံခြုံစေပါတယ်။
၃. သံသယဖြစ်ဖွယ် Link တွေကို မနှိပ်ပါနဲ့။
Email, Messenger, အခြားသော platform တွေမှာ ပို့လာတဲ့ သံသယဖြစ်ဖွယ် Link တွေကို မနှိပ်ပါနဲ့။ အဲ့ဒီ Link တွေကနေတစ်ဆင့် ကိုယ့်ရဲ့ အချက်အလက်တွေကို ခိုးယူသွားနိုင်ပါတယ်။
၄. Public Wi-Fi ကို အသုံးပြုတဲ့အခါ သတိထားပါ။
Public Wi-Fi တွေက အခမဲ့ဆိုပေမယ့် လုံခြုံမှု မရှိပါဘူး။ အဲ့ဒီ Wi-Fi တွေကို အသုံးပြုနေချိန်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ အချက်အလက်တွေကို အခြားသူတွေက အလွယ်တကူ ရယူသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Public Wi-Fi ကို အသုံးပြုတဲ့အခါမှာ VPN (Virtual Private Network) ကို အသုံးပြုပေးပါ။
၅. Software တွေကို Update လုပ်ပါ။
Software တွေမှာ လုံခြုံရေး အားနည်းချက်တွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Software တွေကို Update လုပ်ခြင်းအားဖြင့် အဲ့ဒီ အားနည်းချက်တွေကို ပြင်ဆင်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့ စက်ကို ပိုပြီး လုံခြုံစေပါတယ်။
ဒီအချက်လေးတွေကို လိုက်နာခြင်းအားဖြင့် နည်းပညာခေတ်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ အချက်အလက်တွေကို အတတ်နိုင်ဆုံး ကာကွယ်နိုင်မှာပါ။